Wat je meeneemt, kun je niet altijd aanwijzen
Slotverslag – Studieweek Ierland, Platform-TL
Zes dagen lang trokken schoolleiders, docenten en coördinatoren door Ierland. Zes scholen. Twee steden. Ontelbare indrukken. Ze spraken met leerlingen, directeuren, leraren en ondersteuners. Ze luisterden, keken, vroegen door. En terwijl de koffers aan het eind van de week werden gepakt, bleef één ding nog lang doorwerken: het gesprek.
Niet alleen op school, maar juist ook onderweg. In de bus, aan het ontbijt, tijdens een wandeling. Gesprekken over wat werkt, wat schuurt, wat raakt. Over hun eigen scholen. Over leerlingen die soms dreigen uit te vallen. Over collega’s die overeind blijven, ook als het moeilijk is.
Je kunt geen school kopiëren
In Dublin bezochten ze scholen in buurten waar de problematiek zich letterlijk op straat afspeelt. Gebouwen met afgebladderde muren, maar ook: bibliotheken als veilige haven. Mentoren die écht betekenisvol zijn. Leraren die extra uren draaien zonder erover te klagen — omdat het nodig is.
In Cork zagen ze iets anders. Scholen met een prestatiecultuur en veel middelen. Maar ook een school waar rolstoelen, gebarentaal en tolkbegeleiding de gewoonste zaak van de wereld zijn. Iedereen doet mee. Niemand is ‘apart’.
Wat hen steeds duidelijker werd: je kunt geen school zomaar meenemen. Geen programma klakkeloos kopiëren. Alles is ingebed in een context — in een stad, in een wijk, in een cultuur.
Maar er gaat wél iets mee terug
Geen lesplan, geen blauwdruk. Maar wel: beelden, gesprekken, voorbeelden die blijven hangen.
Een boekenruilkast in de hal.
Een leesmoment dat over de intercom wordt aangekondigd.
Een schoolleider die zegt: “Als een leerling zich goed voelt, komt het leren vanzelf.”
En steeds weer valt op: het zijn niet de programma’s die het verschil maken, maar de mensen die keuzes durven maken. Die met beperkte middelen toch ruimte creëren voor veiligheid, taal, aandacht, structuur.
Ook de groep maakte indruk
Veel deelnemers haalden minstens zoveel uit de onderlinge gesprekken als uit de schoolbezoeken zelf. Herkenning. Verrassing. Soms bevestiging. Soms juist verwarring. Maar altijd de beweging naar reflectie.
Wat neem ik hieruit mee?
Wat zegt dit over hoe wij het doen?
Wat wil ik morgen anders?
Wat wil ik vasthouden?
Onderaan de streep
Van een fee-paying school waar alles glimt, tot een DEIS-school met gebarentaal op de gang en tolken bij stages.
Van een bibliotheek met mahoniehout tot een kleurrijke mini-bieb in de hal.
Van een dartclub die rekenen stimuleert tot een klas waar iedereen stopt met wat hij doet om even te lezen.
Van scholen die vechten tegen achterstanden tot scholen die werken met luxe — en toch óók zoeken naar balans.
En dan steeds weer dat ene element:
Transition Year.
Een jaar zonder examens, met ruimte om te ontdekken, te proberen, te groeien.
Niet als luxe, maar als bewuste keuze: omdat onderwijs niet alleen draait om meten, maar om meemaken.
Op dag zes zei een van de deelnemers:
“Onder aan de streep willen we allemaal hetzelfde.”
En dat bleek waar.
Of je nu werkt in een systeem met geld, met achterstanden, met traditie of met improvisatie —
Iedereen wil dat leerlingen groeien.
Dat ze gezien worden.
Dat ze zich ergens thuis voelen.
De wegen verschillen.
Maar de richting is dezelfde.
En ook ik reisde mee
Ik was er niet bij. Niet op het vliegveld, niet in de bus, niet bij de lunchgesprekken. Maar via de interviews, de beelden, de stemmen die me avond na avond via Teams tegemoet kwamen, voelde het af en toe alsof ik tóch een beetje meereisde.
De openheid van de deelnemers, de verhalen die ze vertelden, de stiltes tussendoor — ze brachten me terug naar maart, toen ik zelf in Dublin en Cork was. Toen ik ook op de stoep stond van scholen waar het onderwijs voelbaar was.
Deze keer stelde ik de vragen op afstand. Maar elke dag voelde vertrouwd. Alsof ik wéér in de kring stond. Wéér even mocht meekijken, meeluisteren, meeschrijven.
De reis eindigt hier. Maar wat er mee terugkomt, reist nog even door.
In het hoofd. In het hart.
En misschien, heel langzaam, ook in het handelen.
Rhody Matthijs – 19 september 2025
